Sopot historia

Najstarsze ślady osadnictwa na terenie Sopotu pochodzą już z młodszej epoki kamiennej od ok. VI w. przed naszą erą . Na ternie Sopotu znaleziono groby skrzynkowe z popielnicami twarzowymi co stanowi świadectwo zamieszkiwania terenu przez ludność kultury wschodniopomorskiej nazywanej w przekazach  I i II wieku naszej ery Wenetami. Sopot zamieszkiwała ludność rdzennie polska.Pierwsza potrwierdzona, historyczna wzmianka o Sopocie znajduje się w dokumencie z 5.III.1283 roku wystawionym przez  Księcia gdańsko- pomorskiego Mściwoja II nadającym cystersom oliwskim 15 pomorskich wsi, w tym Sopot, którego nazwę podano jako SOPOTH.

 

Nazwa SOPOT pojawia się w przywileju potwierdzającym nadanie wydanym przez Króla Przemysława II w 1295 r. To czysto słowiańska nazwa występująca na ziemiach polskich. Za czasów cysterskich wieś Sopot liczyła 12 zagród chłopskich. W ciągu XVI i  XVII wieku od klasztoru zagrody wykupili gdański gdańscy Patrycjusze i zaczęli budować letnie rezydencje wzdłuż ulicy 3 Maja i Bohaterów Monte Cassino  Powstało wówczas 15 dworków a część z nich służyła za siedziby delegacji zagranicznych przybyłych do Oliwy na pertraktacje pokojowe ze Szwedami. Polski dwór królewski rezydował w Karlikowie. Swoje letnie siedziby budowały najzamożniejsze rody gdańskich rodzin jak Uphagenowie, Giesowie, Lindowie. W ciągu dwóch lat wojennej pożogi w 1733 roku i 1743 roku wojska saskie i rosyjskie spaliły doszczętnie wszystkie dwory sopockie w akcie zemsty na gdańszczanach, którzy dali schronienie królowi Stanisławowi Leszczyńskiemu, który czasowo ukrywał się w sopockim ‘Dworze Francuskim’ który był dworem obronnym dla Sopotu z fosą i mostem zwodzonym. Znajdował się w rejonie dzisiejszego Kościoła św. Jerzego. Wieki XVI I XVII to okres powstawania nad sopockimi potokami młynów w Karlikowie, Świemirowie i Kamiennego Potoku. Druga połowa XVIII wieku to przejście Sopotu w ręce jednych z najbogatszych rodów szlacheckich i magnackich –  sopockie tereny wykupują Przebendowscy, Sierakowscy, Burscy, Reksinowie. Pierwszy rozbiór Polski w 1772 roku to czas zakończenia związków własnościowych Sopotu i Oliwy po konfiskacie dóbr cysterskich. Wielkie majatki Przebendowskich przechodzą w ręce kupoca gdańskiego Wegnera. Powstaje najciekawszy i najstarszy zabytek Sopotu klasycystyczny Dworek Sierakowskich z XVII wieku przebudowany na początku XIX wieku. 

Jeszcze na początku XIX wieku Sopot jako skromna i niepozorna osada rybacka i letnisko składająca się z nieco ponad 20 domków i dworków zaczyna swoją historię jako kąpielisko dzięki lekarzowi Armii Napoleońskiej Alzatczykowi Haffnerowi. W 1823 roku zauroczony nadmorskim pustkowiem i położeniem osady wznosi łazienki na terenie dzisiejszego Zakładu Baneologicznego a rok później w 1824 r buduje Dom Zdrojowy, park i oferuje pierwsze ciepłe kąpiele lecznicze.

W roku 1830 zbudowano drewnianą kładkę – Molo o długości 5 matrów, którą rozbierano na zimę

W 1844 roku mieszkało w Sopocie już ok. 940 mieszkańców i znajdowało się ponad 150 domów a w 1900 roku Sopot liczy już 9000 tysięcy stałych mieszkańców i ok 12 tysiecy letników w sezonie letnim w 1910 roku Sopot osiągnął już 15 tyś stałych mieszkańców.

Rozwój architektoniczny Sopotu to otwarcie linii kolejowej w 1870 roku na trasie Gdańsk – Koszalin.

Powstają wille i pierwsze kamienice, w 1880 zbudowano nowy Dom Zdrojowyi rozbudowano do 400 zabytkowe sopockie Molo.

Sopot staje się miastem 1. IV. 1902 roku po przyznaniu mu 8. X. 1901 roku przez władze Prus praw miejskich. Otrzymuje herb z wizerunkiem mewy na piaszczystej plazy z rybą w dziobie na tle błękitnego nieba.

 

 

Początek XX wieku to ważne daty – 1909 rok powstanie Opery Leśniej, 1812 Dom Zdrojowy,1903- 1904 leczniczy Zakład Kąpielowy, 1911 ukończono budowle zabytkowego Ratusza Sopotu, który w tym roku będzie przechodził kompleksowa modernizację i renowację pod ściasłym nadzorem Pomorskiego Konserwatora Zabytków. Po powstaniu  Wolnego Miasta Gdańska Sopot włączono do WMG. Powstaje Grand Hotel w 1920 roku z Kasynem i ruletką oraz otwarto korty tenisowe na terenie Parku Północnego , powiększa liczba willi i pensjonatów oraz kamienic. Trzeba zaznaczyć, że działają w tym okresie polskie towarzystwa a oparciem ich był Dom Polski przy ulicy Chopina, który został niestety po wojnie rozebrany. Zachowały się niewielkie fragmenty piwnic i teren byłego Domu Polskiego poddany jest obecnie badaniom archeologicznym. Z czasów II wojny światowej Sopot wyszedł obronną ręką stajać się po wojnie siedzibą dla wielu urzędów i szkół. Zabytkowa architektura Sopotu związana jest z historią tego niezwykłego miasta. Zdecydowanie odmienna od gotycko – barokowego Gdańska, sopockie zabytki zaliczyć można do kategorii uzdrowiskowej, kurortowej  architektury nadmorskiej Najstarsze sopockie zabytki to dwustuletni Dworek Sierakowskich obecnie siedziba Towarzystawa Przyjaciół Sopotu. Koniec XIX wieku to rozwój sopockiego eklektyzmu i modnego romantyzmu historycznego w budownictwie. Dbano o urodę i detale architektoniczne wznoszonych obiektów, które pełne były różnego rodzaju wykuszów, balkoników, wieżyczek, galeryjek, gzymsów, balustrad. Ta architektoniczna mieszkanka nazwana została stylem sopockim i nadała miastu spacyficzną, niepowtarzalną atmosferę zielonego, nadmorskiego  kurortu.

Zabytkowe wille i kamienice:

• -Willa Claaszena 
• -Willa Bergera 
• -Łazienki Połudnowe 
• -Dom zdrojowy 
• -Grand Hotel 
• -Dworek Sierakowskich Sopot, 

jako zespół urbanistyczno-krajobrazowy, z uwagi na reprezentowane przezeń historyczne wartości przestrzenno-architektoniczne, wpisany został do rejestru zabytków pod numerem 936 decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku z dn. 12.02.1979 r. Skutkiem tej decyzji obszar ten podlega ochronie prawnej na mocy art. 7 pkt 1 Ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku O ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568 z późniejszymi zmianami). Oznacza to, że dla Miasta Sopotu ochronie podlegają: układ przestrzenny miasta określony przez historyczne rozplanowanie placów i ulic, ich przebieg, szerokość i przekrój, historyczny kształt i wielkość działek oraz ich sposób zagospodarowania, współzależność między zabudową, zielenią a otwartą przestrzenią, wygląd zewnętrzny budowli określony skalą, rozmiarami, stylem, konstrukcją, materiałami, kolorem i wystrojem, współzależność między miastem lub dzielnicą zabytkową a otaczającym je środowiskiem naturalnym i kulturowym. W związku z powyższym wszelkie prace konserwatorskie, restauratorskie i roboty budowlane planowane do realizacji na tym obszarze wymagają przed ich podjęciem – zgodnie z art. 36 ust. 1 cytowanej ustawy – decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, a na mocy zawartego porozumienia (z dn. 15.07.2011 r. pomiędzy Wojewodą Pomorskim a Gminą Miasta Sopotu w sprawie prowadzenia spraw z zakresu właściwości Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku przez Gminę Miasta Sopotu (Dz. U. z 25.08.2011 r. Nr 104, p. 2112) – decyzji Konserwatora Zabytków Miasta Sopotu pozwalającej na ww. prace.